No title

T.C.

SAĞLIK BAKANLIĞI

TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Sıhhiye/ANKARA

Bilindiği üzere ülkemizde Cumhuriyetin kuruluşundan beri üretimi, iç ve dış piyasada pazarlanması, denetimi kanunla düzenlenmiş tek tarımsal ürün tütündür. Sosyo-ekonomik yapısı ve toplum sağlığı üzerindeki etkisi nedeni ile tütün her dönemde yasal bir düzenleme içine alınmıştır. Ülkemizde tütün üretimi ve ticaretini düzenleyen mevzuata baktığımızda, 26 Şubat 1925 günlü ve 558 sayılı Yasayla tütünle ilgili işlerin devlet tekeline alındığını; 1930 yılında 1701, 1938 yılında 3437, 1969 yılında 1177 sayılı yasalarla tütünün yönetildiğini ve 2002 yılında 4733 sayılı yasa gündeme geldiğini ve halen yürürlükte olduğunu görmekteyiz.

DSÖ ( Dünya Sağlık Örgütü ) verilerine göre dünyada 1,3 milyar kişi sigara içmekte ve her yıl sigaraya bağlı hastalıklardan 5 milyon kişi hayatını zamanından önce kaybetmektedir. Bu açıdan aynı vahim tablo ülkemizde de karşımıza çıkmakta olup 17 milyon insanımız tütün ürünlerini tüketmekte ve her yıl 100.000 den fazla insanımız zamanından önce hayatını kaybetmektedir. Yine ülkemizde tütün tüketimi ve tütün tüketiminin neden olduğu hastalıkların tedavisinde harcanan toplam kaynağın ise 50 milyar $ civarında olduğunu biliyoruz.

Tütün mamulleri tüketiminin giderek artmasına, dünya çapında insan sağlığını tehdit edebilecek boyutlara ulaşmasına ve tütün şirketlerinin pazar oluşturma stratejilerine karşı Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi (TKÇS), 21 Mayıs 2003 tarihinde Dünya Sağlık Örgütü’nün 56. Dünya Sağlık Asamblesinde kabul edilmiştir. 28 Nisan 2004 tarihinde ülkemiz tarafından da imzalanan TKÇS, 30 Kasım 2004 tarihli ve 25656 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak kabul edilmiştir. 40 ülkenin imzalamasını takiben 27 Şubat 2005 tarihinde yürürlüğe giren bu Sözleşmeyi, 13 Nisan 2007 tarihi itibariyle, 146 ülke imzalayarak Sözleşmenin tarafı haline gelmişlerdir.

TKÇS’nin hükümleri esas alınarak bakanlıklar, üniversiteler ve sivil toplum örgütlerinin katılımı ile hazırlanan “Ulusal Tütün Kontrol Programı” 7/10/2006 tarihli ve 26312 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmış ve Programa ilişkin Eylem Planının (2008–2012) Tanıtım Toplantısı ise 12 Aralık 2007 tarihinde Ankara’da gerçekleştirilmiştir.

Söz konusu program ve planlarda Sağlık Bakanlığımız da önemli görevler üstlenmiş bulunmaktadır.

Tüm bu gelişmeleri taçlandıran son gelişme de, ülkemizde Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolüne Dair 5727 Sayılı Kanunun 03.01.2008 günü TBMM Genel Kurulu’nda 240 kabul, 2 ret, 6 çekimser gibi tarihi bir mutabakatla kabul edilmiş olmasıdır. Kanunun 3 üncü maddesi ile değiştirilen 4207 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi hükmü yayımı tarihinden 18 ay, diğer hükümleri ise yayımı tarihinden 4 ay sonra yani 19 Mayıs 2008 ve 19 Temmuz 2009 günü yürürlüğe girecektir.

Bütün bu yasal düzenlemelere kısaca değindikten sonra Tütün ve Tütün Ürünleri alanında tek uzman meslek grubu olan Tütün Eksperi/Tütün Teknolojisi Mühendisliği mesleğinden ve mesleğimizin Tütün Kontrolü hususundaki görüşleri ile bu mücadeleden daha iyi sonuç alınması noktasındaki düşüncelerimizi ifade etmek istiyoruz.

Genç Cumhuriyet, 26 Şubat 1925 günlü ve 558 sayılı yasayla Fransız Reji Şirketi’nin Türkiye’deki faaliyetini sona erdirerek tütünle ilgili işleri devlet tekeline almış, 30.03.1936 tarihinde M. K. ATATÜRK imzası ile Tütün Eksperleri Nizamnamesi’ni çıkarmıştır. Tütünde değişen mevzuata ve piyasa koşullarına paralel olarak Tütün Eksperliği mesleği de kendini zaman içinde bilimsel anlamda geliştirmiştir. Cumhuriyetin ilk yıllarında ülkede okuryazar insan bulmak çok zor iken genç Cumhuriyet; tütünü, teknik ve idari anlamda yönetecek görevler yüklediği Tütün Eksperlerini lise mezunlarından seçip 5 yıllık enstitü eğitimine tabii tutmuştur. O yıllardaki ders müfredatı incelendiğinde Tütüncülük, Harmancılık, Biyoloji, Kimya, Bitki Yetiştirme derslerinin yanı sıra İşletme ve Hukuk derslerinin olduğu görülecektir. Cumhuriyet, tavrını ileriki yıllarda da sürdürmüş, 1975 yılından itibaren ön lisans seviyesinde 2 yıllık Tütün Eksperleri Yüksek Okul sürecine geçilmiş ve 1986 yılında da lisans düzeyinde 4 yıllık eğitim süresi ile birlikte Mühendislik formasyonu verilmiş, mezunlarımız Tütün Teknolojisi Mühendisi unvanını almışlardır.

Tütün Eksperi/Tütün Teknolojisi Mühendisleri olarak bizler bir yandan bu ülkede son sigara söndürülene kadar, yoğun emeğini ve piyasalarda yalnızlığını bildiğimiz Türk tütün üreticisinin hep yanında olacağımızı ilan ederken diğer yandan da hiçbir kazancın Türk halkının sağlığından daha önemli olmadığını, sosyal sorumluluğumuzun bir gereği olarak basın bildirilerimizle kamuoyuna ifade etmiş bulunmaktayız. TEKEL’in özelleştirilmesinin gündemde olduğu, piyasanın tümüyle saldırgan sigara satış politikası izleyen şirketlerinin eline geçmek üzere olduğu şu günlerde ülkemiz insanının sağlığını korumak adına ciddi endişeler taşımaktayız.

Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında 5727 sayılı Kanun 1 inci maddesinin 1 inci bendinde “Bu Kanunun amacı; kişileri ve gelecek nesilleri tütün ürünlerinin zararlarından, bunların alışkanlıklarını özendirici reklâm, tanıtım ve teşvik kampanyalarından koruyucu tertip ve tedbirleri almak ve herkesin temiz hava soluyabilmesinin sağlanması yönünde düzenlemeler yapmaktır.” denilmektedir.

Bizler Tütün Eksperleri olarak sigara şirketlerinin özellikleri gençleri hedef alan reklam, tanıtım ve teşviklerinin takipçisi olmuş, ülke genelinde yaptığı izlemeler sonrasında üniversite kampus etkinliklerinde, İzmir fuarında, Formula 1 yarışlarında, Edirne Kırkpınar güreşlerinde ve daha birçok yerde şirketlerin bu faaliyetlerini görüntüleyerek İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, TAPDK ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu’na şikayetlerde bulunarak suça iştirak eden şirketlerin maddi cezalara çarptırılmaları sağlanmıştır. Bu şirketler benzer suçu tekrar etmeleri durumunda daha ağır para cezaları ile karşılaşacaklardır. Tütün Eksperleri sigara satışlarını hukuksuz şekilde artırılmasının önlenmesi konusunda her zaman gerekli duyarlılığı göstererek elini taşın altına koymaktan çekinmemiştir.

Yasaya aykırı olarak reklam ve promosyon uygulamaları ve saldırgan satış politikaları ile özellikle gençlerimizin akciğerleri üzerinden kar maksimizasyonu arayan şirketlerin faaliyetleri hakkında gerekli gözlemleri yapmak sosyal sorumluluk anlayışımızın bir sonucudur.

Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesinin ve Ulusal Tütün Kontrol Programının Tütün Arzının Azaltılmasına Yönelik Önlemler kapsamında saydığı “tütün ürünlerinin yasadışı ticareti” konusunda da uygulamada tütün eksperlerinin mesleki yetki ve birikimlerinden istifade edilerek kamu sağlığı açısından ciddi faydalar tesis edilmektedir.

Ayrıca, Derneğimiz Sigara ve Sağlık Ulusal Komitesi (SSUK) üyesi olup halen Komitenin Yürütme Kurulu’nda görev yapmaktadır.

Meslektaşlarımızın özellikle TEKEL bünyesinde çalışıyor olmaları ve özelleştirme nedeniyle hiç ilgili olmadıkları diğer kamu kuruluşlarına geçiş yapmak durumunda kaldıkları düşünüldüğünde; Bakanlığınıza ait tütün kontrolüne ait birimlerde meslektaşlarımıza görev verilmesi hususu, “tütün ürünlerinin zararlarının önlenmesi ve kontrolü” ve “Ulusal Tütün Kontrol Programı Eylem Planının izlenmesi ve değerlendirilmesi” noktalarında özel önem arz etmektedir.

Bu itibarla, ülkemizde tütün kontrolü ve mücadelesi konusunda yapılan yeni düzenlemelere ve bunların uygulamalarına uzmanlık, etkinlik ve verimlilik katmak için Bakanlığınızın bünyesindeki tütün kontrolü ve mücadelesi ile ilgili birimlerde meslektaşlarımızdan yararlanılması hususunun ivedilikle ele alınmasını ve gereğini saygılarımızla arz ederiz.

OKTAY ÇELİK

Tütün Eksperleri Derneği Başkanı

Yönetim Kurulu Adına