No title

BİLİM İNSANLARI TEKEL’İN ÖZELLEŞTİRİLMESİNE KARŞI

Türkiye Cumhuriyeti’nin temel kuruluşlarından olan Tekel’in altı sigara fabrikası 1 milyar 720 milyon dolara British American Tobacco Tütün Mamulleri Sanayi ve Ticaret AŞ.”’ne (kısaca BAT) satılarak özelleştirildi. Kamuoyu, fabrikaların yanında iki yıllık yaprak tütünün de verildiğini yeni anladı. Tekel’in benzeri firmalar, örnek olarak İngiliz Gallaher firması 14,7 milyar dolara, Tekel’den daha küçük olan Almanya’nın Reemtsma firması ise 6,2 milyar dolara büyük sigara firmalarınca satın alınmış idi. Tekel yok pahasına satılmıştır. Sert paket konusundaki yatırımları geciktirilerek ve ÖTV vergilerinde Tekel aleyhine kararlar alınarak Tekel’in yurt içindeki pazar payı 1999’da %70 iken 2007 yılında %30 düzeyine inmiştir. Kârlılığı sürekli aşağıya çekilen Tekel’in bazı yatırımlarla yıllık faaliyet kârının 600 milyon YTL’ye yükseltilebileceği 2007 tarihli Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu raporu ile saptanmıştır. Aleyhine koşullar nedeniyle Tekel kârı 2006’da 199 milyon YTL’a düşmüştür. Eli kolu bağlı Tekel’e karşı her türlü gücünü kullanabilen %40 pazar payına sahip firmanın 2006 karı 420 milyon YTL’dir. Ayrıca “Tekel 2001” sigara markasının Türkiye sigara piyasasında %14 payla birinci geldiği ve böylesi markaların pazar değerinin önemi dikkate alınırsa, Tekel’in çok ucuza gitmiş ve dört yıllık karına satılmıştır.

Tekel’in özelleştirilmesi ile ortaya çıkan sakıncalar şöyle sıralanabilir;

1. Tekel’in özelleştirilmesi ile sektörde tek bir yerli firma bile kalmayacaktır. Dahası tam bir oligopol piyasası, yani az sayıda üyeden oluşan bir takım tekeli oluşacaktır. Tekel’in özelleştirilmesi sonrası ilk iki firmanın pazar payları toplamı %81, üç firmanın ise %90 olacaktır. Rekabetin söz konusu bile edilemeyeceği bir durumla karşı karşıyayız. Ekonomi bilimi bu durumda firmaların üreticiden istediği fiyattan yaprak tütün alabileceği ve sigarayı da istedikleri fiyattan satabileceklerini göstermektedir.

2. Tekel’in özelleştirilmesi ile yapılacak olan kâr transferleri ekonomimizin cari açık problemini daha da ağırlaştıracaktır. İçki bölümünün özelleştirilmesi sonrasında da görülen vergi kaybı sigara fabrikalarında da görülecektir. Adana, Bitlis ve Malatya fabrikalarının devir işleminden hemen bir gün sonra kapatılması, diğerlerinin birkaç ay, birinin ise en çok bir iki yıl sonra kapatılması çok büyük olasılıktır. İstihdam çok kısa bir süre içinde sıfırlanacaktır.

3. Tekel’de şimdilik kalan yaprak tütün işletmeleri, sigara fabrikalarını yitirince başsız kalacak, ellerindeki tütün stokları ile birlikte küçülerek yok edilecektir. Burada çalışan binlerce işçi işini kaybedecek, memurlar diğer kurumlara nakledilecektir. Pazarlama Dağıtım Başmüdürlükleri de dağıtılacaktır.

4. Yurt dışından şark tipi tütün ithalatı bile gündeme getirilebilecek, anlaşmalı tarım kıskacında zaten bunalan tütün üreticisi kölelik koşullarında üretime zorlanacaktır. Bu durumun Osmanlı’nın Reji döneminden ne farkı kalacaktır? Tütün üretilmeyen toprakların önemli bir bölümünde özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde boş kalan arazilerde erozyon yoğunlaşacaktır.

5. Tümü birkaç tekelin elinde olan bir sigara piyasasında sigara promosyonları insafsızca artacaktır. Orta öğrenim çocukları ve kadınlar hedef kitle olarak seçilecektir. Sonuçta hazineye girecek olan değerin her sene en az iki katı toplumca ve devletçe sağlık harcaması olarak yapılacaktır. Bunu engelleriz diyecek olanlara bu güne kadar engelleyemediklerini hatırlatalım. Dava sonuçları dosyalarda duruyor. Bazı firmalar üniversitelerde ve okul önlerinde bedava sigara dağıtmaktan, ilkokul çocuklarına marka sigaralarının logolarının basılı olduğu defterler ve marka sigaralarına benzeyen çikletler üretmeye kadar her yolu denemişlerdir.

Özetle, tekelin özelleştirilmesi ile sigara fabrikalarında verimlilik artmayacağı gibi, kamunun harcamaları da azalmayacaktır. Bu özelleştirme ülke çıkarlarına aykırıdır, tütün üreticilerinin, işçilerin, tüketicilerin, vergi ödeyen herkesin ve devletin kaybetmesi ile sonuçlanacaktır. Bilim insanları olarak bu özelleştirmenin iptalini ülkenin savunulması ile eşdeğer görüyoruz ve “Tekel vatandır satılamaz” diyoruz.

Adı-Soyadı

Kurumu

1. Prof. Dr. Mustafa KAYMAKÇI Ege Üniversitesi

2. Prof. Dr. Tayfun ÖZKAYA Ege Üniversitesi

3. Prof. Dr. Alparslan IŞIKLI (emekli) Ankara Üniversitesi

4. Prof. Dr. Melih Ertan ÇINAR Ege Üniversitesi

5. Dr. Suay KARAMAN Gazi Üniversitesi

6. Prof. Dr. İzge GÜNAL Dokuz Eylül Üniversitesi

7. Öğr. Gör. Mehmet ESEN Ege Üniversitesi

8. Doç. Dr. Yeşim Ediz ŞAHİN Dokuz Eylül Üniversitesi

9. Prof. Dr. Eren OMAY İstanbul Üniversitesi

10. Doç. Dr. Cüneyt AKALIN Marmara Üniversitesi

11. Prof. Dr. Sina AKŞİN Ankara Üniversitesi

12. Prof. Dr. Cafer İBANOĞLU Ege Üniversitesi

13. Prof. Dr. Rennan PEKÜNLÜ Ege Üniversitesi

14. Prof. Dr. Ali TANRISEVER Ege Üniversitesi

15. Prof. Dr. Şakire PÖĞÜN Ege Üniversitesi

16. Doç. Dr. Murat ARGON Ege Üniversitesi

17. Prof. Dr. Gökhan ERTAN Ege Üniversitesi

18. Y. Doç. Dr. Müge A. HEKİMOĞLU Ege Üniversitesi

19. Y. Doç. Dr. Hacer Çelik ATEŞ Yüzüncü Yıl Üniversitesi

20. Prof. Dr. Gürbüz ÇELEBİ Ege Üniversitesi

21. Doç. Dr. Bilal ÖZTÜRK Ege Üniversitesi

22. Prof. Dr. Özer OZANKAYA(emekli) Yıldız Teknik Üniversitesi

23. Araş. Gör. Fatih ÖZDEN Ege Üniversitesi

24. Prof. Dr. Tülay ÖZÜERMAN Dokuz Eylül Üniversitesi

25. Prof. Dr. Zeki ARIKAN Ege Üniversitesi

26. Y. Doç. Dr. Erkan AKTAŞ Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi

27. Prof. Dr. Serap KURUCA İstanbul Üniversitesi

28. Prof. Dr. Beyza ÜSTÜN Yıldız Teknik Üniversitesi

29. Prof. Dr. Mehmet AKÇAY Cumhuriyet Üniversitesi

30. Prof. Dr. Mehmet Can AKYOLCU İstanbul Üniversitesi

31. Doç. Dr. Metin ÖZUĞURLU Ankara Üniversitesi

32. Arş. Gör. Bora İNCİ Florida Üniversitesi

33. Doç. Dr. Cemsinan DELİDUMAN İstanbul Teknik Üniversitesi

34. Prof. Dr. İbrahim ERDAL Süleyman Demirel Üniversitesi

35. Y. Doç. Dr. Murat Cemal YALÇINTAN Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi

36. Prof. Dr. Müjgan TEZ Marmara Üniversitesi

37. Arş. Gör. Haydar UNCU Adnan Menderes Üniversitesi

38. Prof. Dr. Ertan YILMAZ Dokuz Eylül Üniversitesi

39. Prof. Dr. Eyüp AKPINAR Dokuz Eylül Üniversitesi

40. Arş. Gör. Güçlü ATEŞOĞLU Muğla Üniversitesi

41. Araş. Gör. Fatih ŞAHİN Ondokuz Mayıs Üniversitesi

42. Öğr. Gör. Dr. Müge AKAD Yıldız Teknik Üniversitesi

43. Prof. Dr. Ahmet Rifat ŞAHİN Ondokuz Mayıs Üniversitesi

44. Öğr. Gör. Lale GURMAN Marmara Üniversitesi

45. Prof. Dr. Pekcan UNGAN Hacettepe Üniversitesi

46. Y. Doç. Dr. Özgür TAŞKIN Ondokuz Mayıs Üniversitesi

47. Arş. Gör. Dr. Mustafa Kemal COŞKUN Ankara Üniversitesi

48. Doç. Dr. Burak GÜRBÜZ Galatasaray Üniversitesi

49. Prof. Dr. Osman Şadi YENEN İstanbul Üniversitesi

50. Prof. Dr. Ayşe UYGUR Marmara Üniversitesi

51. Prof. Dr. Cem TERZİ Dokuz Eylül Üniversitesi

52. Doç. Dr. Ferlal ÖRS Ege Üniversitesi

53. Arş. Gör. Kaya TOKMAKÇIOĞLU İstanbul Teknik Üniversitesi

54. Arş. Gör. Fatih BAYRAKTAR Ankara Üniversitesi

55. Arş. Gör. Bayram ÜNAL Niğde Üniversitesi

56. Öğr. Gör. Dr. Seyhan ERDOĞDU Ankara Üniversitesi

57. Y. Doç. Dr. İkram ÇINAR İnönü Üniversitesi

58. Prof. Dr. Kürşat YILDIZ Kocaeli Üniversitesi

59. Y. Doç. Dr. Rengin OYMAN Süleyman Demirel Üniversitesi

60. Araş. Gör. Dr. Zeynep BOZKURT Ege Üniversitesi

61. Prof. Dr. İbrahim ARSLANOĞLU Gazi Üniversitesi

62. Arş. Gör. Haşim SÖMEK Ege Üniversitesi

63. Arş. Gör. Dr. Alper DOĞAN Ege Üniversitesi

64. Arş. Gör. Kerem BAKIR Ege Üniversitesi

65. Arş. Gör. Ozan SOYKAN Ege Üniversitesi

66. Arş. Gör. Ertan DAĞLI Ege Üniversitesi

67. Arş. Gör. İlker AYDIN Ege Üniversitesi

68. Doç. Dr. Okan ÖZAYDIN Ege Üniversitesi

69. Dr. Melike AFŞAR Ege Üniversitesi

70. Y. Doç. Dr. İhsan KAMALAK Muğla Üniversitesi

71. Prof. Dr. Hayal ÖZKILIÇ Ege Üniversitesi

72. Araş. Gör. Dr. Tülin ÇOKER Ege Üniversitesi

73. Araş. Gör. Dr. Levent YURGA Ege Üniversitesi

74. Araş. Gör. Dr. Fatih BAŞARAN Ege Üniversitesi

75. Araş. Gör. Dr. Mehmet AKSU Ege Üniversitesi

76. Araş. Gör. Dr. Aslı BAŞARAN Ege Üniversitesi

77. Doç. Dr. Tunga GÜNGÖR Boğaziçi Üniversitesi

78. Prof. Dr. Ahmet ÇOLAK Cumhuriyet Üniversitesi

79. Araş. Gör. Şükrü İNAN İnönü Üniversitesi

80. Doç. Dr. Cengiz ÇELİKOĞLU Dokuz Eylül Üniversitesi

81. Y. Doç. Dr. Sevtap GÜMÜŞ Ege Üniversitesi

82. Y. Doç. Dr. Buket KARATURHAN Ege Üniversitesi

83. Doç. Dr. Ferruh IŞIN Ege Üniversitesi

84. Öğr. Gör. Dr. Özlem KARAHAN UYSAL Ege Üniversitesi

85. Prof. Dr. I. Akın OLGUN Ege Üniversitesi

86. Doç. Dr. Metin ARTUKOĞLU Ege Üniversitesi

87. Prof. Dr. Nevin DEMİRBAŞ Ege Üniversitesi

88. Doç. Dr. Eftal DÜZYAMAN Ege Üniversitesi

89. Prof. Dr. Tanay BİRİŞCİ Ege Üniversitesi

90. Prof. Dr. Bülent ÖZKAN Ege Üniversitesi

91. Doç. Dr. Şerif HEPCAN Ege Üniversitesi

92. Prof. Dr. Gamze SANER Ege Üniversitesi

93. Prof. Dr. Kamil Okyay SINDIR Ege Üniversitesi

94. Prof. Dr. Halil ÇİVİ İnönü Üniversitesi

95. Prof. Dr. İlçin ASLANBOĞA Ege Üniversitesi

96. Prof. Dr. Ercan ÖZZAMBAK Ege Üniversitesi

97. Prof. Dr. Mehmet YILDIZ Ege Üniversitesi

98. Arş. Gör. Yeliz KINDAP Hacettepe Üniversitesi

99. Prof. Dr. Hikmet SOYA Ege Üniversitesi

100. Prof. Dr. Ünal ALTINBAŞ Ege Üniversitesi

101. Doç. Dr. Hakan MIHÇI Hacettepe Üniversitesi

102. Y. Doç. Dr. Saadet AYDIN Abant İzzet Baysal Üniversitesi

103. Y. Doç. Dr. Selime GÜZELSARI Abant İzzet Baysal Üniversitesi

104. Y. Doç. Dr. Necat AKYILDIZ Abant İzzet Baysal Üniversitesi

105. Prof. Dr. Hamdi BİLGEN Ege Üniversitesi

106. Prof. Dr. Nafiz DELEN Ege Üniversitesi

107. Prof. Dr. Ferit DORSAN Ege Üniversitesi

108. Araş. Gör. Dr. Aydın ÜNLÜOĞLU Dokuz Eylül Üniversitesi

109. Doç. Dr. Bülent KILIÇ Dokuz Eylül Üniversitesi

110. Prof. Dr. Serdar KURT Dokuz Eylül Üniversitesi

111. Prof. Dr. Yaşar AKTAŞ Harran Üniversitesi

112. Prof. Dr. Hulki BAŞALOĞLU Adnan Menderes Üniversitesi

113. Prof. Dr. Zerrin SÖYLEMEZ Gaziantep Üniversitesi

114. Arş. Gör. Ömür KURT Ortadoğu Teknik Üniversitesi

115. Prof Dr. Onur URAL Selçuk Üniversitesi

116. Prof. Dr. Hikmet SOYA Ege Üniversitesi

117. Yrd. Doç. Dr. Abdulhabip ÖZEL Harran Üniversitesi

118. Doç. Dr. Kadriye AKGÜN DAR İstanbul Üniversitesi

119. Y. Doç. Dr. Öznur ÖZDEN İstanbul Üniversitesi

120. Prof. Dr. H. Neşe ÖZGEN Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi

121. Dr. Güzel Yücel GİER Dokuz Eylül Üniversitesi

122. Okut. Beyazıt KAHRAMAN Yıldız Teknik Üniversitesi

123. Doç. Dr. Yücel ÇAĞLAR Milli Produktive Merkezi (emekli)

124. Doç. Dr. Ahmet Alpay DİKMEN Ankara Üniversitesi

125. Prof. Dr. Sinan SÖNMEZ Atılım Üniversitesi

126. Araş. Gör. Buket ÇAKIR İstanbul Üniversitesi

127. Prof. Dr. Celal KARLIKAYA Trakya Üniversitesi

128. Arş. Gör. Kaan ERDEN Harran Üniversitesi

129. Prof. Dr. Mehmet Ali UL Ege Üniversitesi

130. Y. Doç. Dr. Bahadır AYDIN Abant İzzet Baysal Üniversitesi

131. Y. Doç. Dr. Saadet AYDIN Abant İzzet Baysal Üniversitesi

132. Y. Doç. Dr. Selime GÜZELSARI Abant İzzet Baysal Üniversitesi

133. Y. Doç. Dr. Fatma TUTUNCU