Danıştay (...).Dairesi

Başkanlığına

11.07.2008

Yürütmenin Durdurulması İstemi İçerir

Görevde Yükselme/Ünvan Değişikliği Yönetmeliği

İptali Davası 

Davacılar  : Tütün Eksperleri Derneği

Vekilleri   : Avukat Gökhan Candoğan

                    Bestekar Sokak No:61/B-3, Kavaklıdere, Ankara

Davalı   : Tütün, Tütün Mamülleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğ_ü (TEKEL)

                  Atatürk Blv. No:27 34083 Unkapanı, İstanbul

Resmi Gazete

İlan Tarihi           : 16.05.2008 tarih ve 26878 sayılı Resmi Gazete

A. Açıklamalar

1. Vekili bulunduğum Tütün Eksperleri Derneği, 24 Ocak 2008 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan “Tütün Eksperlerinin Görev, Yetki ve Mesleki Sorumlulukları ile İlgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” de “Tütün eksperi: Tütün eksperliği yüksek okulları_ndan veya muadili yerli ve yabancı okullardan lisans düzeyinde yüksek öğrenim diploması alarak mezun olmuş, tütün alım ve satım muayenelerini yaparak tütünlerin vasıf, değer ve nevilerini belirleyen, tütün işlemesi, bakımı ve fabrikasyonu konularında uzman olan, tütün eksperi veya tütün teknolojisi mühendisi unvanına sahip teknik elemanları” olarak tanımlanan,


mesleki gelişmeyi ve aralarındaki yardı_mlaşmayı sağlamak amacı ile kurulmuş, üyelerinin önemli bir kısmı davalı TEKEL büünyesinde çalışmakta olan bir dernektir. (detaylı bilgi icin www.tutuneksper.org.tr)

B. Dava Konusu İşlem


2. Davalı idare tarafından hazırlanan ve amacı (yönetmelik madde 1),

MADDE 1 - (1) Bu Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Tütün, Tüütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğü ile Bağlı Şirketler ve Müessese Müdürlüklerinde görevli personelin, görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemek..

olarak ifade edilen “Tütün, Tütün Mamülleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğ_ü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği” 16.05.2008 tarih ve 26878 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

3. İşbu davamız ile, davacı derneğin davalı idare bünyesinde çalışmakta olan üçyüz seksen'e (380) yakın üyesinin hak ve menfaatlerini olumsuz etkileyen, 16.05.2008 tarih ve 26878 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelik'in,


iptali isteminde bulunulmaktadır.

C. Görevde Yükselme Esasları

4. 1965 yılında kabul edilen 657 sayılı yasanın 68. ve 3.maddeleri, devlet memurlarının görevde yükselme esaslarının objektif esaslara bağlanmasını zorunlu kılmasına rağmen, bu konuda bir düzenleme getirilmesi hemen hemen 35 yıllık bir zaman almıştır. 18.04.1999 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan “Devlet Memurlarının Görevde Yükselme Esaslarına Dair Genel Yönetmeklik”, 657 sayılı yasanın 3.maddesinde öngörülen kariyer ve liyakat ilkelerine uygun olarak, devlet memurlarının görevde yükselme esaslarını belirlemektedir.

5. Anılan “Genel Yönetmelik” e göre,


Başmüdür, işletme, müüessese, fabrika, kombina ve meydan müdürlüklerine, taşra teşkilatı bölge ve il müdürü ile doğrudan merkeze bağlı taşra kuruluşlarının müdür kadrolarına ve bunların yardımcılıkları dışındaki kadrolara sınav/eğitim ile (bu Yönetmelik hüükümlerine dayalı) atama yapılacak,


olup, Yönetmeliğin 5.maddesinde de, Yönetmelik hükümlerine tabi kadrolara atanmak için gerekli asgari eğitim şartı tanımlaması yapılmıştır.

6. Yönetmeliğe tabi kurumlar, belirlenen temel ilkelere uymak kaydıyla kendi özel yönetmeliklerini çıkarma hak/yetkisine sahiptirler. Dava konusu TEKEL Yönetmeliği de bu yasal dayanak ile yürürlüğe girmiştir.


D. Kariyer ve Liyakat İlkesi

7. T.C. Anayasası'nın 70.maddesinin başlığı “Kamu Hizmetlerine Girme Hakkı-Hizmete Girme” olup maddede,

Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez

hükmü yer almaktadır. Öğretide, kamu hizmetine girme hakkına ilişkin anayasal ilkeler; serbestlik, eşitlik, yasallık ve liyakat olarak tanımlanmaktadır.1

8. Burhan Aykaç, liyakat ilkesi çerçevesinde, kamu personel yönetiminin amacını,

.. örgütün bütün birimlerine, örgütün amaçlarını tam olarak gerçekleştirebilecek sayıda ve yetenekte personel bulmak, yetiştirmek, kamunun istediği ve beklediğ_i hizmetleri daha etkili, daha verimli, daha akılcı ve daha nitelikli bir şekilde sunmaktır..2


şeklinde belirtmiştir. Bu amaca uygun bir kamu örgütlenmesi için gerekli temel ilkeler, gerek öğretide, gerekse de 657 sayılı yasada; sınıflandırma, kariyer ve liyakat ilkeleri olarak benimsenmiştir.

9. Bu çerçevede, “kamu görevlerine en yetenekli kişilerin seçilmesi” olarak da tanımlanan liyakat, kamu hizmetine girişin ve hizmet içinde yükselişin “işe uygunluk” ya da “başarı” ölçütüne bağlandığı, uygulanan ücret ve diğer çalışma şartlarının hizmetin etkinliğineve sürekliliğine katkıda bulunan çağdaş bir personel sistemi'nin3 ön koşuludur.

10. Liyakat sistemi, öncesinde geçerli olan “kayırmacılı_k” sisteminin,

..rüşvet ve görevi kötüye kullanma eğilimini arttırması, kamu hizmetinin sürekliliği ilkesiyle çelişmesi, her iktidar değişiminde hazinenin dolaylı bir şekilde soyulması ve kamu görevine alınmada aracılık ve komisyonculuğun yayılması gibi olumsuz nedenlerden dolayı toplumda büyük bir huzursuzluk meydana getir..4


mesi nedeniyle tasarlanmış_ bir yönetim ilkesidir. 


E. Hukuka Aykırılıklar

i. Genel Yönetmelik Gereği Sınavsız Atamaya Tabi Tutulması Mümkün Olmayan Bazı Kadrolara Sınavla Atama Şartının Kaldırılması

11. Dava Konusu Yönetmeliğin 6.maddesinin (1) nolu bendinde,

MADDE 6 - (1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bendi ile (b) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan unvanlara sınavsız atama yapılır.


hükmü bulunmaktadır. Buna göre, “Daire Başkanı, I.Hukuk Müşaviri, Müessese Müdürü, Müessese Müdür Yardımcısı, Başmüdür, Fabrika Müdürü, İşletme Müdürü, Fabrika Müdür Yardımcısı, Baştabip, Baştabip Yardımcısı” kadroları “görevde yükselme sınavına tabi olmaksızın” atama yapı_lacak kadrolar olarak belirlenmiştir.

12. Oysa, hangi kadroların sınava tabi olmaksızın atamaya konu olabileceği Genel Yönetmelik' in 2.maddesinin (f) bendinde sayılmıştır;


Başmüdür, işletme, müessese, fabrika, kombina ve meydan müdürlüklerine, taşra teşkilatı bölge ve il müdürü ile doğrudan merkeze bağlı taşra kuruluşlarının müdür kadrolarına ve bunların yardımcılıkları


13. Sayılan kadrolar dışındaki tüm kadrolara sınavla atama yapılması, 657 sayılı DMK'nın 3.maddesinde öngörülen “kariyer-liyakat” ilkelerine uygun olarak, objektif esaslar çerçevesinde, belirli öğrenim koşulunu taşıyan tüm çalışanların eşit bir şekilde görevde yükselme hakkından yararlanmasıdır. Sınavsız atama yapılacak kadroların azaltılması yasa/hukuka uygun olacakken, çoğaltılması kariyer/liyakat ilkelerine aykırı bir düzenleme anlamına gelecektir.

14. Dolayısıyla, normlar hiyerarşisi gereği bir üst düzey norm olan Genel Yönetmelik hükümlerine aykı_rı olarak, sınavsız atama yapılacak kadroları çoğaltan/arttıran (Müessese Müdür Yardımcısı, Fabrika Müdür Yardımcısı gibi) dava konusu düzenlemede hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

ii. Önceki Mevzuat Hükümleri Çerçevesinde Görevde Yükselme Hakkı Elde Eden Kişilerin Kazanılmı_ş Haklarını İhlal Eden Düzenleme

15. Davalı İdare Yaprak Tütün İşletmeleri bünyesinde, önceki Görevde Yükselme Yönetmeliğ_i hükümlerine tabi olarak değişik tarihlerde açılan sınavlara katılarak “işletme müdürlüğü”ne atanma hakkı elde eden 30 civarında “müdür yardımcısı” bulunmaktadır. Dava konusu yönetmelikle bu kişilerin kazanılmış hakları gözetilerek işlem tesisi gerekirken, gerek 6., gerekse de 7.maddede bu konusu bir hüüküm getirilmeksizin düzenleme yapılması yerinde olmamıştır.

iii. Müdürlük Sınavına Girme Hakkının Bazı Kadrolar İçin Kabul Edilmemesi

16. Dava konusu Yönetmelik'in 6.maddesinin (ç) ve (d) bentleri ile, “Fabrika Müdürü, Başmüdür ve İ_şletme Müdürü” kadrolarına atanabilmek için,


davalı idare “Araştırma Enstitüsü, Pazarlama ve Dağıtım Müdürü, Şube Müdürü, Araştırma Müdürü, Fabrika Müdür Yardımcısı” kadrolarında en az 2 yıl çalışma,


şartı getirilmiş olup, bu değişiklikle önceki Yönetmeliğe göre bu kadrolara atanma hakkı olan “işletme müdür yardımcısı, muhasebeci, uzman yardımcısı, uzman, başuzman, başeksper ve başmühendis” in artık atanma hakkı olmadığı kabul edilmiştir.

17. Genel Yönetmeliğin 5.maddesinde “Müdür” kadrolarına atanabilmek için en az 4 yıllık yüksek öğrenim görmüş olma şartı arandığı belirtilirken, 6.maddede de, alt görevlerde belirli süre çalışma şartının arandığı ifade edilmiştir.

18. Genel Yönetmeliğin bu düzenlemeleri ile öngörülen öğrenim ve hizmet süresi şartlarına ek koşul getirerek bazı kadrolara yükselme hakkını sadece belirli alt düzey kadrolardakilerle sınırlandıran dava konusu Yönetmelik hükmünde, kanımızca hukuka uyarlık bulunmamaktadır. 

iv. İşletme Müdür Yardımcıları Aleyhine Düzenleme

19. Dava konusu Yönetmelik'in 6. ve 7. Maddeleri ile, “fabrika müdür yardımcılığı” kadrosu “işletme müdür yardımcılığı” bir alt düzey kadro olarak kabul edilmiştir. Buna göre, işletme müdür yardımcıları “fabrika müdür yardımcılığı” kadrosuna atanmadan “müdürlük” kadrosuna geçemeyeceklerdir.

20. Dava konusu yönetmeliğin 5.maddesinin (3) nolu bendinde “eşdeğer” kadro olarak kabul edilen “fabrika müdürlüğü-işletme müdürlüğü” kadrolarının “yardımcılık” alt düzey kadroları arasında böyle bir ayrıma gidilmesi geçerli bir hukuki sebebe dayalı, yerinde bir işlem olmadığı gibi, önceki düzenleme çerçevesinde kazanılmış hak sahibi olan işletme müdür yardımcıları açısından da kabulü mümkün değildir.

F. Yürütmenin Durdurulması İstemi Hakkında

21. Yukarıda belirtmeye çalıştığımız hususlar doğrultusunda, açık bir şekilde hukuka aykırı olan dava konusu Yönetmelik hükümlerine dayalı olarak işlem tesisi söz konusu olduğundan, gerek önceki mevzuat hüküümleri doğrultusunda “görevde yükselme” hakkı elde ettiği halde bu haktan yararlanma hakkı ellerinden alınan gerekse de hiyerarşik üst kadro sayılan kadro/unvanlar için açılacak sınavlara girme hakları ortadan kaldırılan davacı dernek üyelerinin giderilmesi mümkün olmayan olumsuzluklarla karşılaşmaları söz konusudur. 

22. Böylesi bir durumun oluşmaması için, 2577 sayılı İYUK 27/4 bendi gereğince, savunma süresi kısaltılarak ve memur eliyle tebligat yapılmak suretiyle alı_nacak idare savunması sonrası da dava sonuna kadar yürütmenin durdurulmasını talep zorunluluğu doğmuştur.

G. Sunulan ve Toplanı_lması İstenilen Belgeler

H. Sonuç ve İ_stem

23. Yukarıda belirtmeye çalıştığımız hususlar doğrultusunda,

karar verilmesini saygı_yla müvekkiller adına dilerim. 
 

Davacılar Vekili

Avukat Gökhan Candoğan