Tütün, Tütün Mamulleri ve
Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumundan: TÜTÜN
EKSPERLERİNİN GÖREV, YETKİ VE MESLEKÎ BİRİNCİ
BÖLÜM Amaç, Kapsam,
Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, tütün eksperlerinin görev, yetki ve meslekî sorumlulukları ile
ilgili usul ve esasları belirlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, tütün eksperlerinin görev, yetki ve meslekî sorumlulukları ile
çalıştırılmalarına ilişkin bildirim, kayıt ve takip işlemleri ile ilgili usul ve
esasları kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 3/1/2002
tarihli ve 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel
Müdürlüğünün Yeniden Yapılandırılması ile Tütün ve Tütün Mamullerinin Üretimine,
İç ve Dış Alım ve Satımına, 4046 sayılı Kanunda ve 233 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 6 ncı
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a)
Alıcı: Tütün ticareti yetki belgesine sahip gerçek ve tüzel
kişileri, b)
Firma: Tütün mamulleri üretimiyle ilgili olarak fabrika kurma ve üretim izin
belgesi alan gerçek ve tüzel kişileri, c)
İşlenmemiş tütün: Üreticiler tarafından, tarlaya dikilen, yetişerek olgunlaşan,
daha sonra kırımı yapılarak değişik yöntemlerle kurutulan denklenmemiş veya kaba
bir tasnife tabi tutularak çeşitli şekillerde denklenmiş tam ve yırtıklı tütün
yapraklarını,
ç)
İşlenmiş tütün: İşlenmemiş tütünlerin alıcılar tarafından, işleme tesislerinde
çeşitli işlemlerden geçirilerek, belirli kriterlere
göre yeniden tasnife tabi tutulması sonucu elde edilen ambalajlanmış tütün
yapraklarını ve yaprak parçalarını, d)
Kurum: Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme
Kurumunu, e)
Parti: Ekspertiz muayenesi yapıldıktan sonra alım-satımı gerçekleştirilen
üretici tütünlerinden; üretim merkezi, menşe ve ürün yılı aynı olan, nevi ve
değer bakımından ekspertiz muayenesini gerçekleştiren
tütün eksperinin sorumluluğundaki işlenmemiş tütünlerin toplam
miktarını, f)
Tütün eksperi: Tütün eksperliği yüksek okullarından
veya muadili yerli ve yabancı okullardan lisans düzeyinde yüksek öğrenim
diploması alarak mezun olmuş, tütün alım ve satım muayenelerini yaparak
tütünlerin vasıf, değer ve nevilerini belirleyen, tütün işlemesi, bakımı ve
fabrikasyonu konularında uzman olan, tütün eksperi veya tütün teknolojisi
mühendisi unvanına sahip teknik elemanları, g)
Tütün mamulleri: Genetik olarak değiştirilsin ya da değiştirilmesin tütün
yaprağının tamamen veya kısmen hammadde olarak kullanılması ile yapılan içme,
burna çekme, emme ya da çiğneme amaçlı tüm ürünleri, ğ)
Üretici: Tütün tarımı ile uğraşan gerçek ve tüzel
kişileri, ifade eder. İKİNCİ
BÖLÜM Kütük Defteri,
Kayıt ve Bildirim Kütük
defteri MADDE 5 – (1) Tütün eksperleri, tütün
eksperliği yüksek okulları kayıtları veya denklik belgeleri esas alınmak
suretiyle Kurum tarafından tutulacak bir kütük defterine
kaydedilir. (2)
Tütün eksperlerinin kütük defterine, kişilerin Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası, adı, soyadı, baba adı, ana adı, doğum yeri ve
tarihi, mezuniyet tarihi, diploma numarası, çalıştığı kurum, adres ve telefon
bilgileri kaydedilir. Kimlik belgesi
MADDE 6 – (1) Kayıtlı tütün eksperlerine
Kurum tarafından düzenlenen birer kimlik belgesi verilir. Bilgi ve belgelerin bildirim
zorunluluğu MADDE 7 – (1) Gerçek ve tüzel kişiler her yıl aralık ayında,
çalıştırdıkları tütün eksperlerinin isimlerini ve
istenilen bilgi ve belgeleri Kuruma bildirirler. Serbest çalışan tütün eksperleri de istenilen bilgi ve belgeleri her yıl aralık
ayında Kuruma bildirmekle yükümlüdürler. (2)
Bilgi ve belgelerde meydana gelen değişiklikler, bir ay içerisinde Kuruma
bildirilir. ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM Görev, Yetki
ve Çalışma Esasları Tütün eksperlerinin görev ve yetkileri MADDE 8 – (1) Tütün eksperlerinin görev
ve yetkileri; a)
Tütünlerin muayene ve ekspertizi ile değerinin
saptanması, b)
Tütünlerin fermantasyon, bakım ve muhafaza tedbirleri,
işleme şartları ve şekilleri ile tütün depo ve işleme tesislerinde ilaçlama
tedbirlerinin tayini, tespiti ve uygulamasının denetimi, c)
Tütün mamulleri harmanlarının tertibi ile tütün mamulleri fabrikasyonu
uygulamasının teknik denetimi, ç)
Tütün mamullerinin depolama ve muhafaza şartlarının uygunluğunun tespiti, d)
Tütün mamullerinin fizikî muayenesi ile içim nitelikleri ve standartlarına
uygunluğunun belirlenmesi ve bunlara ilişkin raporların
düzenlenmesi, e)
Araştırma kuruluşlarınca yapılan tütünle ilgili deneme sonuçlarının uygulamaya
konulması için muayene, ekspertiz ve degüstasyonların yapılması ve bunlara ait raporların
düzenlenmesi, f)
Tütünle ilgili ıslah, üretim ve teknoloji çalışmaları, tütünlerin arıza,
hastalık ve zararlılardan korunma ve mücadele tedbirlerinin tayini ve
uygulamasının denetimi, g)
Kaliteli tütün üretimini sağlamak için üreticilerin eğitilmesi ve
aydınlatılması, ğ)
Tütün ve tütün mamulleri ile ilgili işlerde bilirkişilik ve hakemlik görevleri
ile serbest mühendislik ve müşavirlik hizmetlerinin ifa
edilmesidir. (2)
Tütün eksperi unvanına sahip olmayanlar, tütün alım ve
satım muayenelerini, tütün vasıf, değer ve nevilerinin belirlenmesini ve tütün
işleme, bakım, fabrikasyon eksperliği yapamazlar, tütün işlerinde bilirkişi ve
hakem olamazlar. Tütün ve tütün mamullerinin muayene
ve ekspertizi MADDE 9 – (1) Tütün eksperleri, bu Yönetmeliğin 8 inci
maddesinde belirtilen görev ve yetkileri çerçevesinde muayene ve ekspertizini
yaptıkları tütünlerin; a)
İçinde bulunulan yıl ürünü dahil geriye doğru azami üç
ürün yılını, b)
Yaprak ve içim karakteristiklerine göre menşeini, c)
Standartlara göre nevini veya her nevinin denk veya diğer üniteler içindeki
oranını, ç) Tav
durumunu, d)
Arıza ve hastalık durumunu ve oranını, e)
İşleme ve denkleme şeklini, f)
Standartlarına göre ambalaj şeklini ve durumunu, g)
İmhalık tütünleri ve işlenmemiş ile işlenmiş tütünlerden ticarî değerini
kaybedenleri, tayin, tespit ve kontrol ederler. (2)
İşlenmemiş tütünlerin vasıf, nevi ve değer tayininde kabul edilebilecek yanılma
oranı azami yüzde ondur. (3)
Tütün eksperleri, muayene ve ekspertizini yaptıkları
tütün mamullerinin, a)
Marka ve standartlarına uygunluğunu,
b)
İçim niteliklerinin belirlenmesini, c)
Ticarî değerini kaybedenleri,
tayin, tespit ve kontrol ederler. (4)
Tütün ve tütün mamullerinin muayene ve ekspertizinde, gerektiğinde laboratuvar analizleri yaptırılır ve tahlil sonuçları
değerlendirilerek ekspertiz işlemi
tamamlanır. Bilirkişilik ve
hakemlik MADDE 10 – (1) Bilirkişilik ve hakemlik; tütün ve tütün mamulleri
ile ilgili bilimsel, teknik ve ekonomik açıdan yerinde veya dosya üzerinde
gerekli inceleme, muayene, ekspertiz, degüstasyon ve değerlendirme yapmak suretiyle, kıymet
takdiri, hasar, kusur ve durum tespiti gibi iş ve işlemler ile yetkili
makamlarca verilecek diğer işlerin yapıldığı uzmanlık
hizmetidir. Bilirkişi ve hakem olabilme
şartları MADDE 11 – (1) Kurum tarafından bilirkişi ve hakem olarak
belirlenecek tütün eksperlerinin;
a)
Kurumca tutulan tütün eksperleri kütük defterinde
kayıtlı olması, b)
Meslekte fiilen en az üç yıl çalışmış olması, c) Bu
Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen hak mahrumiyetlerinin
bulunmaması, ç)
Affa uğramış ya da ertelenmiş olsalar bile 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun
dördüncü kısmında yer alan millete ve devlete karşı suçlar ile hırsızlık, güveni
kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, sahtecilik ve ihaleye fesat
karıştırma, kaçakçılık suçları ve 4733 sayılı Kanunda tanımlanan suçlardan
biriyle hükümlü bulunmaması, d)
Disiplin yönünden meslekten ya da memuriyetten çıkarılmamış veya meslek
icrasından geçici olarak yasaklanmamış olması, zorunludur. (2)
Bilirkişilik ve hakemlik iş ve hizmetlerinde görev alabilecek tütün eksperleri her yıl aralık ayında Kurum tarafından
belirlenerek Kurumun internet sayfasında yayımlanır. Bilirkişilik ve hakemlik
ücretleri MADDE 12 – (1) Bilirkişilik iş ve hizmetlerinde Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği tarafından her yıl yayınlanan asgarî ücret tarifesi esas
alınır. Hakemlik ücretleri ise 18/6/1927 tarihli ve
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda belirtilen esaslara
tabidir. Serbest mühendislik ve müşavirlik
hizmetleri ve ücretleri MADDE 13 – (1) Serbest mühendislik ve müşavirlik hizmetleri, tütün
ve tütün mamullerine ilişkin meslekî konularda iş ve hizmetin yapılmasına katkı
yapan mühendislik ve uzmanlık faaliyetidir. (2)
Serbest mühendislik ve müşavirlik hizmetlerine ilişkin ücretler; işin ve
hizmetin niteliği, malî boyutları, çalışma koşulları ve süresi dikkate alınarak
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından her yıl tespit ve ilân olunan
ücretlerden az olmamak kaydıyla taraflar arasında belirlenir.
Tütün eksperi çalıştırılması MADDE 14 – (1) Firmalar, alıcılar, ziraat odaları, tütün tarım
satış kooperatifleri, her türlü üretici birlik, dernek ve kooperatifleri,
ticaret borsa ve odaları, sanayi odaları, bankalar, sigorta şirketleri, lisanslı
depo işletmeleri, tütün ve tütün mamulleri piyasasında faaliyet gösteren diğer
gerçek ve tüzel kişiler; tütün üretimi, alım ve satımı, tütün işleme, bakım,
fabrikasyonu ile iç ve dış ticareti aşamalarında, tütün eksperlerinin görev ve yetki alanlarına giren iş ve
hizmetleri, tütün eksperi marifetiyle yaptırmak
zorundadırlar. DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM Meslekî
Sorumluluklar Meslekî
sorumluluklar MADDE 15 – (1) Tütün eksperlerinden;
a)
İşlenmemiş tütünlerin vasıf, değer ve nevilerinin tayininde hatalı hareket
ederek parti bazında yüzde ondan fazla yanılmak suretiyle gerçek ve tüzel
kişileri zarara soktuğu, b)
Tütünlerin, bakım, işleme, iç ve dış ticaret ve fabrikasyon safhalarındaki
teknik işlerde hatalı hareket etmek suretiyle gerçek veya tüzel kişileri zarara
soktuğu, c)
Mevzuata aykırı bir şekilde bilirkişilik ve hakemlik
yaptığı, kesinleşmiş mahkeme kararı ile saptanmış olanlar birinci
defasında üç ay, ikinci defasında altı ay süre ile tütün eksperliği görev ve
yetkilerini kullanamazlar. (2)
Birinci fıkrada sayılan fiil ve hareketleri üçüncü defa tekrarlayanlar, görev ve
yetkileri ile ilgili olarak kasıtlı hareket ettiği mahkeme kararı ile saptanmış
olanlar, medeni haklarını kullanma ehliyetini kaybedenler, 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun dördüncü kısmında yer alan millete ve devlete karşı suçlar ile
hırsızlık, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, sahtecilik ve
ihaleye fesat karıştırma, kaçakçılık suçları ve 4733 sayılı Kanunda tanımlanan
suçlardan birine muhalefetten altı aydan fazla olmak üzere mahkumiyeti bulunanlar tütün eksperliği görev ve yetkilerini
sürekli olarak kullanamazlar. (3)
Kurum tarafından, sektörde çalışan tüm tütün eksperlerinin görev, yetki ve meslekî sorumluluklarıyla
ilgili kesinleşmiş adlî ve idarî kararlar kütük defterine kaydedilir. İlgili
kurum ve kuruluşlar, kesinleşmiş adlî ve idarî cezaları Kuruma bir ay içinde
bildirirler. (4)
Serbest mühendis ve müşavir olarak çalışan tütün eksperleri her yıl kasım
ayında, affa uğramış ya da ertelenmiş olsalar bile 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun dördüncü kısmında yer alan millete ve devlete karşı suçlar ile
hırsızlık, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, sahtecilik ve
ihaleye fesat karıştırma, kaçakçılık suçları ve 4733 sayılı Kanunda tanımlanan
suçlardan birine muhalefetten altı aydan fazla olmak üzere mahkumiyeti olmadığını belirtir adlî sicil belgesini, Kuruma
vermekle yükümlüdürler. BEŞİNCİ
BÖLÜM Çeşitli ve Son
Hükümler Yürürlükten kaldırılan
mevzuat MADDE 16 – (1) 4/12/2002 tarihli ve 24956
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Üretimi, Üretici Tütünlerinin
Pazarlanması, İç ve Dış Ticareti, Denetimi ve Tütün Eksperliği ile İlgili Usul
ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 29, 30 ve 31 inci maddeleri yürürlükten
kaldırılmıştır. GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren üç ay
içinde, Serbest olarak çalışan tütün eksperleri de dahil olmak üzere; firmalar, alıcılar, ziraat odaları, tütün
tarım satış kooperatifleri, her türlü üretici birlik, dernek ve kooperatifleri,
ticaret borsa ve odaları, sanayi odaları, bankalar, sigorta şirketleri, lisanslı
depo işletmeleri ve tütün eksperi çalıştıran diğer gerçek ve tüzel kişiler
çalıştırdıkları tütün eksperlerine ait bilgi ve belgeleri Kuruma bildirirler.
GEÇİCİ MADDE 2 – (1) 4733 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (F)
bendi gereğince, Kanunun yayımlandığı tarihte tütün eksperi olarak çalıştığını belgeleyenlerin hakları
saklıdır.
Yürürlük MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer. Yürütme MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tütün, Tütün Mamulleri ve
Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı
yürütür. |
||||||