TÜTÜN TİCARETİ YETKİ BELGESİNE SAHİP GERÇEK VE TÜZEL KİŞİLERE POSTA İLE GÖNDERİLMİŞTİR

            Bilindiği üzere, 4733 sayılı Kanunun 6 ncı maddesine dayanılarak hazırlanan, Tütün Eksperlerinin Görev, Yetki ve Meslekî Sorumlulukları ile İlgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 24/1/2008 tarihli ve 26766 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

            Anılan Yönetmeliğin Geçici 1 inci maddesi, “Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde, serbest olarak çalışan Tütün Eksperleri de dahil olmak üzere; firmalar, alıcılar, ziraat odaları, tütün tarım satış kooperatifleri, her türlü üretici birlik, dernek ve kooperatifleri, ticaret borsa ve odaları, sanayi odaları, bankalar, sigorta şirketleri, lisanslı depo işletmeleri ve Tütün Eksperi çalıştıran diğer gerçek ve tüzel kişiler çalıştırdıkları Tütün Eksperlerine ait bilgi ve belgeleri Kuruma bildirirler.” şeklinde;

           Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesi ise “Gerçek ve tüzel kişiler her yıl aralık ayında, çalıştırdıkları Tütün Eksperlerinin isimlerini ve istenilen bilgi ve belgeleri Kuruma bildirirler. serbest çalışan Tütün Eksperleri de istenilen bilgi ve belgeleri her yıl aralık ayında Kuruma bildirmekle yükümlüdürler. Bilgi ve belgelerde meydana gelen değişiklikler, bir ay içerisinde Kuruma bildirilir.” şeklinde düzenlenmiştir.

          Yine, 15/4/2008 tarihli ve 26848 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel Müdürlüğünün Yeniden Yapılandırılması ile Tütün ve Tütün Mamullerinin Üretimine, İç ve Dış Alım ve Satımına, 4046 Sayılı Kanunda ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair 4733 sayılı Kanunda Değişiklik Yapan 5752 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi b) bendi ile “Üreticiden satın aldıkları tütünleri satış merkezlerine veya Kuruma tescil ettirmeyenlere, yazılı sözleşme yapma tarihine uymayanlara, işleme açılış ve kapanışları ile tütün stoklarını ve tütün depolarını süresi içinde bildirmeyenlere, izinsiz standart dışı işleme yapanlara, bu Kanunda Tütün Eksperi unvanına sahip olanlar tarafından yapılması öngörülen işleri yetkisiz kişilere yaptıranlara, yazılı sözleşme esası veya açık artırma yöntemi ile yapılan alım satım kapsamındaki yükümlülüklerini süresi içinde yerine getirmeyenlere onbin Yeni Türk Lirasından ellibin Yeni Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Bu hüküm Kurumdan izin almadan bir yere mahsus tütün çeşidinin tohum veya fidelerini başka çeşitlere ayrılmış olan yerlere ekenler, dikenler veya bu amaçlarla taşıyanlar hakkında da uygulanır.” hükmü getirilmiştir. Bu hüküm, 15 Mayıs 2008 tarihi itibarıyle yürürlüğe girmiştir.

            4733 sayılı Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 6 ncı maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan Tütün Eksperlerinin Görev, Yetki ve Meslekî  Sorumlulukları ile İlgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Tütün Eksperliği ve  Tütün Eksperlerinin görev, yetki ve sorumluluklarını net olarak belirlemiştir.

         Anılan Kanun  ve Yönetmelik’te, Tütün Eksperi,“ Tütün Eksperliği yüksek okullarından veya muadili yerli ve yabancı okullardan lisans düzeyinde yüksek öğrenim diploması alarak mezun olmuş, tütün alım ve satım muayenelerini yaparak tütünlerin vasıf, değer ve nevilerini belirleyen, tütün işlemesi, bakımı ve fabrikasyonu konularında uzman olan, Tütün Eksperi veya Tütün Teknolojisi Mühendisi unvanına sahip teknik elemanları” şeklinde tanımlanarak; Tütün Eksperi unvanına sahip olmayanların, tütün alım ve satım muayenelerini, tütün vasıf, değer ve nevilerinin belirlenmesini, tütün işleme, bakım, fabrikasyon eksperliğini yapamayacaklarını, tütün işlerinde bilirkişi ve hakem olamayacaklarını kesin bir şekilde ifade edilmiştir.

          Ülkemizde Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana tütün üretimi, iç ve dış ticareti çıkarılan özel yasalarla düzenlenmiş ve çok sıkı denetim tedbirleri uygulanmıştır. Tütün ve tütün ürünleri, sosyal ve ekonomik öneminin yanı sıra son yıllarda giderek artan toplum sağlığı boyutu ile de her zaman yasal düzenlemeyi gerektirecek özelliklere sahiptir. Reji İdaresinin ilgasından  sonra tütün ve tütün ürünlerine ilişkin  teknik ve idari görevleri yürütmek ve yönetmek üzere görevlendirilen Tütün Eksperleri, Cumhuriyetin ilk yıllarında lise (idadi) mezunlarından seçilerek 5 yıllık Enstitü eğitimine tabii tutulmuşlardır. Sektörde değişen mevzuata ve piyasa şartlarına paralel olarak Tütün Eksperlerinin eğitiminde de bilimsel alanda yenilemeler yapılmış, Tütün Eksperleri Yüksek Okulundan (TEYO) 1975 yılından itibaren ön lisans, 1986 yılından itibaren de lisans seviyesinde ve mühendislik formasyonu ile mezunlar verilmiştir.

          Bugüne değin tütün ve tütün ürünleri ilgili tüm düzenlemelerde, “Tütün Eksperi unvanına sahip olanlar tarafından yapılması öngörülen işleri yetkisiz kişilere yaptıranlara” karşı cezai hükümler yer almadığından Tütün Eksperleri Yüksek Okullarından (TEYO) mezun olan Tütün Eksperlerinin/Tütün Teknolojisi Mühendislerinin mesleki görev ve yetkileri diplomasız kişiler tarafından kullanılmış ve/veya kullandırılmıştır.

          Tütün ticareti yetki belgesi sahibi gerçek ve tüzel kişilerin, ilgili Kanun ve Yönetmelik gereği olarak, tütün alım ve satım muayeneleri, tütün vasıf, değer ve nevilerinin belirlenmesi iş ve işlemleri ile  tütün işlemesi, tütün bakımı ile tütün fabrikasyonu konularında Tütün Eksperi/Tütün Teknolojisi Mühendisleri tarafından yapılması zorunlu olan işleri işyeri, iş süresi ve iş kapasiteleriyle uyumlu olarak bizatihi Tütün Eksperi/Tütün Teknolojisi Mühendislerine yaptırmak zorunlulukları vardır.

          Bu nedenle, ilgili Yönetmeliğin 7 nci ve geçici 1 inci  maddelerinde belirtilen bilgi ve belgelerin TEYO mezunu meslektaşlarımızın ileride mesleki görevleri ile ilgili  mağduriyetlerine engel olmak ve sektör içerisinde görev yapan meslektaşlarımızın belirlenmesi açısından zamanında Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu’na (TAPDK) gönderilmesi ve ilgili Kanun gereğince Tütün Eksperi/Tütün Teknolojisi Mühendisi unvanına sahip olanlar tarafından yapılması öngörülen işlerin yetkisiz kişilere yaptırılmaması; hususlarını ileride hukuki problemler yaşanmaması için önemle hatırlatır, gösterilecek hassasiyete şimdiden meslektaşlarımız adına teşekkür ederiz.

         Saygılarımızla.

                                                                                                          Oktay ÇELİK

                                                                                         Tütün Eksperleri Derneği Başkanı

                                                                                                 Yönetim Kurulu Adına